Αν το παιδί σας ακόμα δε μιλάει, είναι σημαντικό να ξέρετε πως κάθε παιδί εξελίσσεται με το δικό του ρυθμό. Οι λόγοι που μπορεί να συμβαίνει αυτό είναι πολλοί: μπορεί απλώς να θέλει περισσότερο χρόνο, μπορεί να επικοινωνεί με άλλους τρόπους ή να χρειάζεται λίγη παραπάνω βοήθεια.
Πώς μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου να αρχίσει να μιλάει;
Πιο σημαντικό από το να εστιάζετε μόνο στις λέξεις, είναι να δίνετε προσοχή σε όλους τους τρόπους με τους οποίους το παιδί σας επικοινωνεί. Καθίστε στο ύψος του, παρατηρήστε το και δείτε αν:
- Τεντώνει το χέρι του για να ζητήσει κάτι.
- Δείχνει με το δάχτυλο.
- Σας δίνει αντικείμενα.
- Σας τραβάει από το χέρι για να σας πάει κάπου.
- Βγάζει ήχους.
- Σας κοιτάζει στα μάτια.
- Λέει καμιά λέξη ή φράση.
- Κουνάει το κεφάλι για να πει «ναι» ή «όχι».
- Κάνει χειρονομίες.
- Πλησιάζει ή απομακρύνεται από εσάς.
- Χρησιμοποιεί εκφράσεις του προσώπου, όπως χαμόγελο ή συνοφρύωμα.
Απαντήστε σε οποιαδήποτε μορφή επικοινωνίας του παιδιού σας. Επαναλάβετε αυτό που κάνει ή λέει και προσθέστε λέξεις που ταιριάζουν με αυτό που θέλει να σας πει. Θα δείτε πώς αυτή η προσέγγιση εφαρμόζεται στην πράξη στο βίντεο που ακολουθεί.
Και κάτι που συχνά ξεχνάμε:
Pριν εξετάσουμε τo λόγο και την ομιλία, είναι σημαντικό να βεβαιωθούμε ότι το παιδί ακούει καλά. Μια ανεπεξέργαστη μέση ωτίτιδα ή ήπια βαρηκοΐα μπορεί να καθυστερήσει την ομιλία. Αν δεν έχει γίνει πρόσφατα, ζητήστε από τον παιδίατρο μια ακοολογική εξέταση. Είναι απλή, ανώδυνη και δίνει πολύτιμες απαντήσεις.
Εξίσου σημαντικό είναι να θυμάστε:
Η επικοινωνία ξεκινάει από τη σύνδεση, όχι από τη σωστή λέξη. Μην πιέζετε το παιδί να πει μια λέξη. Αντίθετα, αναζητήστε στιγμές που το παιδί σας γελάει, κάνει κάτι μαζί σας ή σας κοιτάζει χαρούμενα. Όταν η επικοινωνία συνδέεται με ευχάριστα συναισθήματα, το παιδί μαθαίνει πιο φυσικά. Το παιχνίδι με ήχους (π.χ. μιμήσεις ζώων, “μπουμ”, “αχ”) είναι συχνά πιο αποτελεσματικό από την επανάληψη λέξεων.
Εφαρμόζω όσα λένε εδώ και καιρό, αλλά εξακολουθώ να ανησυχώ. Τι άλλο μπορεί να σημαίνει αυτό;
Κάθε παιδί είναι μοναδικό. Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν πολλές πληροφορίες, συχνά αντικρουόμενες, που μπορεί να σας μπερδέψουν και να σας αγχώσουν. Η καλύτερη λύση είναι να μιλήσετε με έναν ειδικό, ο οποίος θα μπορέσει να σας δώσει συμβουλές προσαρμοσμένες στο παιδί σας και να απαντήσει στις απορίες σας.
Ωστόσο, υπάρχουν κάποια ορόσημα που αξίζει να γνωρίζετε (πάντα με την επιφύλαξη ότι κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό):
- Στους 12 μήνες: συνήθως λέει 1-2 λέξεις (π.χ. μαμά, μπαμπά).
- Στους 18 μήνες: λέει 5-10 λέξεις.
- Στους 24 μήνες: λέει 50+ λέξεις ή αρχίζει να συνδυάζει 2 λέξεις.
Αν το παιδί σας δεν έχει πει καμία λέξη στους 18 μήνες ή δε δείχνει με το δάχτυλο στους 12-15 μήνες, αυτό είναι ένας λόγος να ζητήσετε αξιολόγηση νωρίτερα.
Μέχρι τότε, τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι;
Ορίστε μερικές απλές, παιχνιδιάρικες ιδέες που ενσωματώνουν την επικοινωνία στην καθημερινότητά σας:
- Διαβάστε εικονογραφημένα βιβλία: δείξτε τις εικόνες, ονομάστε τα αντικείμενα, κάντε ήχους.
- Τραγουδήστε: τα παιδιά μαθαίνουν ευκολότερα μέσα από τη μουσική και τον ρυθμό.
- Παιχνίδια με το στόμα: φυσήξτε φτερά, κάντε “μουτζούρες” με τα χείλη, μιμηθείτε ζώα – όλα αυτά βοηθούν στους μυς της ομιλίας.
- Περιγράψτε αυτό που κάνετε: «Τώρα βάζω το φαγητό στο πιάτο», «πλένουμε τα χέρια μας» – έτσι το παιδί ακούει τη γλώσσα σε φυσικό πλαίσιο.
Τι άλλο μπορώ να δοκιμάσω;
Το πιο σημαντικό είναι να συνεχίσετε να επικοινωνείτε με το παιδί σας με κάθε τρόπο – λέξεις, χειρονομίες, βλέμμα, παιχνίδι. Η υπομονή και η σταθερή παρουσία σας είναι ό,τι πιο πολύτιμο μπορείτε να του προσφέρετε. Αν οι ανησυχίες σας παραμένουν, μη διστάσετε να ζητήσετε τη γνώμη ενός ειδικού που θα σας καθοδηγήσει εξατομικευμένα.
