«Διαβάσαμε μαζί και σε δέκα λεπτά δεν θυμάται τίποτα.»
«Χθες τα ήξερε, σήμερα είναι σαν να μην τα έχει ξαναδεί.»
Αυτή είναι μία από τις πιο συχνές φράσεις που ακούμε από γονείς. Η δυσκολία στο να συγκρατεί πληροφορίες δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το παιδί δεν προσπαθεί. Συχνά σχετίζεται με τη μνήμη εργασίας, το άγχος, τη συγκέντρωση ή ακόμη και με μαθησιακές δυσκολίες.
Ας δούμε τι πραγματικά μπορεί να συμβαίνει.
Τι είναι η μνήμη εργασίας και γιατί είναι τόσο σημαντική;
Η μνήμη εργασίας είναι η ικανότητα του παιδιού να κρατά πληροφορίες στο μυαλό του για λίγα δευτερόλεπτα και να τις επεξεργάζεται. Είναι απαραίτητη:
- για να κατανοήσει ένα κείμενο
- για να λύσει ένα πρόβλημα μαθηματικών
- για να ακολουθήσει οδηγίες
- για να θυμάται τι διάβασε πριν λίγο
Όταν η μνήμη εργασίας είναι αδύναμη, το παιδί μπορεί να διαβάζει σωστά, αλλά να μην συγκρατεί το περιεχόμενο. Δεν είναι θέμα τεμπελιάς. Είναι γνωστική δυσκολία που χρειάζεται ενίσχυση.
Μπορεί να φταίει το άγχος;
Ναι — και μάλιστα πολύ συχνά.
Το σχολικό άγχος επηρεάζει άμεσα τη μνήμη. Όταν το παιδί αγχώνεται, ο εγκέφαλος περνά σε κατάσταση «άμυνας» και όχι μάθησης. Αυτό σημαίνει ότι η πληροφορία δεν αποθηκεύεται σωστά.
Πολλά παιδιά που λένε «δεν θυμάμαι τίποτα» στην πραγματικότητα φοβούνται μήπως αποτύχουν. Το άγχος μπλοκάρει τη σκέψη και δημιουργεί φαύλο κύκλο:
αποτυχία → χαμηλή αυτοπεποίθηση → περισσότερο άγχος → περισσότερη λήθη.
Είναι φυσιολογικό για την ηλικία του;
Σε μικρότερες τάξεις του Δημοτικού είναι φυσιολογικό να υπάρχει αστάθεια στη μνήμη. Όμως όταν:
- η δυσκολία επιμένει
- επηρεάζει όλα τα μαθήματα
- το παιδί κουράζεται υπερβολικά
- χρειάζεται υπερβολικό χρόνο για λίγη ύλη
τότε αξίζει να διερευνηθεί αν υπάρχει μαθησιακή δυσκολία, αδύναμη μνήμη ή δυσκολία κατανόησης
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς στο σπίτι;
Πριν καταλήξουμε σε συμπεράσματα, βοηθούν απλές στρατηγικές:
- Σπάστε τη μελέτη σε μικρά κομμάτια.
- Ζητήστε από το παιδί να σας εξηγήσει με δικά του λόγια τι διάβασε.
- Χρησιμοποιήστε παραδείγματα και εικόνες.
- Δώστε χρόνο για μικρά διαλείμματα.
Η κατανόηση είναι πιο σημαντική από την παπαγαλία. Όταν το παιδί εμπλέκεται ενεργά, η πληροφορία αποθηκεύεται καλύτερα.
Πότε χρειάζεται αξιολόγηση;
Αν το παιδί:
- ξεχνά συστηματικά οδηγίες
- δυσκολεύεται να οργανώσει σκέψεις
- παρουσιάζει έντονη απογοήτευση
- λέει συχνά «δεν μπορώ» ή «είμαι χαζός»
τότε είναι σημαντικό να γίνει αξιολόγηση από ειδικό. Πολύ συχνά πίσω από τη δυσκολία μνήμης κρύβονται μαθησιακές δυσκολίες, ΔΕΠΥ ή γλωσσικές αδυναμίες.
Η έγκαιρη παρέμβαση μειώνει το άγχος και ενισχύει την αυτοπεποίθηση.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η ειδική αγωγή;
Η ειδική αγωγή δεν βοηθά μόνο στη σχολική ύλη. Ενισχύει:
- τη μνήμη εργασίας
- την οργάνωση σκέψης
- τις στρατηγικές κατανόησης
- τη μεταγνωστική ικανότητα (πώς μαθαίνω καλύτερα)
Στο Storyline – Κέντρο Λογοθεραπείας και Ειδικής Αγωγής στην Πυλαία, δουλεύουμε με παιδιά που δυσκολεύονται να συγκρατήσουν πληροφορίες, σχεδιάζοντας εξατομικευμένα προγράμματα ενίσχυσης μνήμης και κατανόησης. Παρέχουμε υποστήριξη τόσο δια ζώσης όσο και online σε οικογένειες σε όλη την Ελλάδα, όταν η απόσταση αποτελεί εμπόδιο.
