«Το παιδί μου μιλάει, αλλά κάτι στην επικοινωνία του μου φαίνεται διαφορετικό…»
«Ξέρει λέξεις, αλλά δεν τις χρησιμοποιεί για να μου δείξει τι θέλει.»
«Δεν γυρίζει πάντα όταν τον φωνάζω.»
«Παίζει κυρίως μόνος του.»
«Όταν αλλάζει κάτι στη ρουτίνα του, δυσκολεύεται πολύ.»
Και κάπου εκεί μπορεί να έρθει η σκέψη:
«Μήπως χρειάζεται λογοθεραπεία; Ή μήπως απλώς χρειάζεται τον χρόνο του;»
Κάθε παιδί αναπτύσσεται με τον δικό του ρυθμό. Άλλο παιδί θα μιλήσει νωρίς, άλλο αργότερα. Άλλο θα αναζητήσει από νωρίς την παρέα των άλλων και άλλο θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο.
Γι’ αυτό και στη λογοθεραπεία δεν κοιτάμε μόνο πόσες λέξεις λέει ένα παιδί.
Κοιτάμε πώς επικοινωνεί.
Χρησιμοποιεί την ομιλία για να ζητήσει κάτι, να σχολιάσει, να μοιραστεί μια εμπειρία; Δείχνει αυτό που θέλει να μοιραστεί μαζί μας; Ανταποκρίνεται στο όνομα του; Μπαίνει σε αλληλεπίδραση; Μιμείται; Παίζει συμβολικά; Κατανοεί αυτά που του λέμε;
Κάποιες φορές, η εικόνα βρίσκεται στις μικρές λεπτομέρειες
Μπορεί να παρατηρούμε ότι το παιδί:
- χρησιμοποιεί λίγες λέξεις για την ηλικία του ή δυσκολεύεται να τις συνδυάσει,
- δεν χρησιμοποιεί εύκολα την επικοινωνία για να ζητήσει ή να μοιραστεί,
- δεν ανταποκρίνεται συχνά στο όνομα του,
- δεν δείχνει αντικείμενα ή δεν αναζητά συχνά να μοιραστεί το ενδιαφέρον του μαζί μας,
- προτιμά να παίζει μόνο του,
- δυσκολεύεται στο συμβολικό ή φανταστικό παιχνίδι,
- επαναλαμβάνει λέξεις ή φράσεις,
- παίζει με έναν πολύ συγκεκριμένο ή επαναλαμβανόμενο τρόπο,
- δυσκολεύεται έντονα όταν αλλάζει η καθημερινή του ρουτίνα,
- αντιδρά πολύ έντονα σε συγκεκριμένους ήχους ή σε πολυσύχναστα περιβάλλοντα.
Αυτές οι συμπεριφορές δεν σημαίνουν από μόνες τους ότι ένα παιδί έχει αυτισμό.
Ο αυτισμός δεν έχει μία συγκεκριμένη εικόνα. Κάθε παιδί μπορεί να παρουσιάζει διαφορετικές δυσκολίες, αλλά και διαφορετικές δυνατότητες.
Τι κοιτάμε στη λογοθεραπεία;
Όταν ένας γονιός έρχεται στη λογοθεραπεία επειδή κάτι στην επικοινωνία του παιδιού του τον προβληματίζει, δεν εξετάζουμε μόνο την ομιλία.
Παρατηρούμε τη συνολική επικοινωνία του παιδιού: την κατανόηση, την έκφραση, τη χρήση της γλώσσας, την αλληλεπίδραση, το παιχνίδι, τη μίμηση, την επικοινωνιακή πρόθεση και τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνεται στους άλλους.
Γιατί ένα παιδί μπορεί να έχει αρκετές λέξεις, αλλά να δυσκολεύεται να τις χρησιμοποιήσει μέσα στην καθημερινή επικοινωνία. Και ένα άλλο μπορεί να μιλά λίγο, αλλά να χρησιμοποιεί με πολλούς άλλους τρόπους την επικοινωνία του.
Η λογοθεραπεία, λοιπόν, δεν αφορά μόνο το «να μιλήσει περισσότερο».
Αφορά το να μπορεί να επικοινωνεί πιο αποτελεσματικά.
Και αν υπάρχει υποψία για αυτισμό;
Η παρουσία κάποιων από τις παραπάνω συμπεριφορές δεν αποτελεί διάγνωση.
Αν, όμως, κάτι στην ανάπτυξη του παιδιού σας σας προβληματίζει, δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι να γίνει πιο έντονο.
Μια συζήτηση με τον παιδίατρο και, όταν χρειάζεται, μια αναπτυξιακή αξιολόγηση μπορούν να βοηθήσουν να κατανοήσουμε καλύτερα την εικόνα του παιδιού.
Η λογοθεραπευτική αξιολόγηση μπορεί επίσης να μας δώσει σημαντικές πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο το παιδί επικοινωνεί και για τις δεξιότητες που χρειάζονται υποστήριξη.
Και τελικά, ο στόχος δεν είναι να βάλουμε μια «ταμπέλα».
Είναι να καταλάβουμε καλύτερα το παιδί.
Πώς επικοινωνεί; Τι προσπαθεί να μας πει; Τι το δυσκολεύει; Και τι μπορούμε να κάνουμε για να το βοηθήσουμε;
Γιατί η έγκαιρη υποστήριξη δεν σημαίνει ότι βιαζόμαστε να βγάλουμε συμπεράσματα.
Σημαίνει ότι παρατηρούμε, αξιολογούμε και είμαστε δίπλα στο παιδί όταν μας χρειάζεται.
