«Ξεχνάει εύκολα αυτά που διαβάζει.»
«Στο σχολείο δεν προσέχει, αλλά στο σπίτι λέει ότι δεν πεινάει.»
Όταν ένα παιδί δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί ή να θυμηθεί πληροφορίες, συνήθως σκεφτόμαστε πρώτα τον ύπνο, το άγχος, την οργάνωση της μελέτης ή πιθανές μαθησιακές δυσκολίες.
Υπάρχει όμως και ένας ακόμη παράγοντας που αξίζει να εξετάσουμε: η διατροφή.
Ο εγκέφαλος ενός παιδιού βρίσκεται σε συνεχή ανάπτυξη και χρειάζεται ενέργεια και απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για να λειτουργεί αποτελεσματικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει κάποια «μαγική τροφή» που κάνει ένα παιδί πιο έξυπνο ή ότι ένα συγκεκριμένο γεύμα μπορεί να λύσει μια μαθησιακή δυσκολία.
Σημαίνει όμως ότι η συνολική ποιότητα της διατροφής και οι καθημερινές διατροφικές συνήθειες μπορούν να επηρεάσουν την ενέργεια, την εγρήγορση και τη λειτουργία του οργανισμού, παράγοντες που σχετίζονται άμεσα με την καθημερινή μάθηση.
Ο εγκέφαλος χρειάζεται σταθερή παροχή ενέργειας
Το πρωινό, τα γεύματα και τα ενδιάμεσα σνακ δεν υπάρχουν απλώς για να «μην πεινάει» το παιδί.
Μια ισορροπημένη διατροφή βοηθά στην κάλυψη των ενεργειακών και θρεπτικών αναγκών του οργανισμού.
Όταν ένα παιδί μένει για πολλές ώρες χωρίς φαγητό ή καταναλώνει γεύματα που δεν το χορταίνουν, μπορεί να εμφανίσει πείνα, κόπωση ή ευερεθιστότητα. Όλα αυτά μπορούν να κάνουν δυσκολότερη τη συγκέντρωση στο μάθημα ή στη μελέτη.
Γι’ αυτό έχει σημασία όχι μόνο τι τρώει ένα παιδί, αλλά και πώς είναι οργανωμένα τα γεύματά του μέσα στην ημέρα.
Πρωινό: είναι πραγματικά σημαντικό για το σχολείο;
Το πρωινό συχνά παραλείπεται, ιδιαίτερα όταν το παιδί ξυπνά βιαστικά και δεν έχει όρεξη να φάει.
Ένα ισορροπημένο πρωινό μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μέρος της καθημερινής διατροφής, ιδιαίτερα όταν περιλαμβάνει συνδυασμό τροφίμων που προσφέρουν ενέργεια, πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και άλλα θρεπτικά συστατικά.
Δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο ή περίπλοκο.
Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να καταναλώσει ένα γεύμα που συνδυάζει:
ένα προϊόν ολικής άλεσης + μια πηγή πρωτεΐνης + φρούτο, ανάλογα πάντα με τις ανάγκες και τις προτιμήσεις του.
Το σημαντικό είναι να υπάρχει ένα σταθερό διατροφικό πλαίσιο και όχι η αναζήτηση ενός «τέλειου» πρωινού.
Ποια θρεπτικά συστατικά έχουν σημασία για τη λειτουργία του εγκεφάλου;
Η λειτουργία του εγκεφάλου επηρεάζεται από τη συνολική επάρκεια σε πολλά θρεπτικά συστατικά.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ω-3 λιπαρά οξέα, ο σίδηρος, ο ψευδάργυρος, οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, καθώς και άλλα μικροθρεπτικά συστατικά.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί χρειάζεται συμπληρώματα.
Μια ισορροπημένη διατροφή μπορεί να προσφέρει πολλά από αυτά μέσα από διαφορετικές ομάδες τροφίμων: ψάρια, αυγά, γαλακτοκομικά, όσπρια, κρέας, ξηρούς καρπούς, φρούτα, λαχανικά και προϊόντα ολικής άλεσης.
Τα συμπληρώματα διατροφής δεν πρέπει να χορηγούνται αυθαίρετα. Όταν υπάρχει υποψία διατροφικής ανεπάρκειας, η αξιολόγηση και η καθοδήγηση από τον κατάλληλο επαγγελματία είναι απαραίτητη.
Και η ζάχαρη; Μπορεί να κάνει το παιδί υπερκινητικό;
Πρόκειται για έναν από τους πιο συχνούς μύθους γύρω από τη διατροφή των παιδιών.
Η σχέση ανάμεσα στη ζάχαρη και στη συμπεριφορά είναι πιο σύνθετη από το «η ζάχαρη προκαλεί υπερκινητικότητα».
Αυτό που αξίζει να μας απασχολεί περισσότερο είναι η συνολική ποιότητα της διατροφής και το πόσο συχνά τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε πρόσθετα σάκχαρα αντικαθιστούν πιο θρεπτικές επιλογές.
Ένα γλυκό περιστασιακά δεν καθορίζει τη διατροφή ενός παιδιού. Η καθημερινή ισορροπία είναι αυτή που έχει μεγαλύτερη σημασία.
Μπορεί η διατροφή να βοηθήσει ένα παιδί με μαθησιακές δυσκολίες;
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.
Η δυσλεξία, η ΔΕΠ-Υ και οι ειδικές μαθησιακές δυσκολίες δεν προκαλούνται επειδή ένα παιδί «δεν τρώει σωστά» και δεν αντιμετωπίζονται απλώς με αλλαγές στη διατροφή.
Η διατροφή αποτελεί έναν από τους παράγοντες που συμβάλλουν στη συνολική υγεία και ευεξία του παιδιού. Δεν αντικαθιστά όμως την ειδική παιδαγωγική παρέμβαση, την εργοθεραπεία, τη λογοθεραπεία ή οποιαδήποτε άλλη υποστήριξη μπορεί να χρειάζεται ένα παιδί.
Ένα παιδί που έχει μαθησιακές δυσκολίες χρειάζεται μια ολιστική προσέγγιση, στην οποία η διατροφή μπορεί να αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι.
Μην ξεχνάμε το νερό
Η ενυδάτωση είναι ένας παράγοντας που συχνά περνά απαρατήρητος.
Ένα παιδί που δεν πίνει αρκετά υγρά μέσα στην ημέρα μπορεί να αισθάνεται κόπωση ή να δυσκολεύεται περισσότερο να ανταποκριθεί στις καθημερινές του δραστηριότητες.
Γι’ αυτό το νερό χρειάζεται να αποτελεί την κύρια επιλογή για την ενυδάτωση του παιδιού, τόσο στο σχολείο όσο και στο σπίτι.
Τελικά, υπάρχει «τροφή για τη μνήμη»;
Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη τροφή που μπορεί να μετατρέψει ένα παιδί σε καλύτερο μαθητή.
Υπάρχει όμως κάτι πολύ πιο σημαντικό: ένα σταθερό, ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο.
Η ποικιλία, τα τακτικά γεύματα, τα φρούτα και τα λαχανικά, οι πηγές πρωτεΐνης, τα καλά λιπαρά, τα προϊόντα ολικής άλεσης και η επαρκής ενυδάτωση μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας διατροφής που υποστηρίζει τη φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού.
Και φυσικά, η διατροφή δεν λειτουργεί απομονωμένα.
Ύπνος, κίνηση, συναισθηματική κατάσταση, σχολικό περιβάλλον, οργάνωση και διατροφή αλληλεπιδρούν καθημερινά και επηρεάζουν το πώς ένα παιδί αισθάνεται και λειτουργεί.
Πότε αξίζει να ζητήσουμε τη συμβουλή ειδικού;
Αν ένα παιδί παρουσιάζει επίμονη κόπωση, πολύ περιορισμένη ποικιλία τροφών, δυσκολίες στην ανάπτυξη ή στη διατροφή του, σημαντικές αλλαγές στην όρεξη ή αν οι γονείς ανησυχούν ότι η διατροφή του δεν καλύπτει τις ανάγκες του, είναι σημαντικό να ζητήσουν εξατομικευμένη καθοδήγηση.
Κάθε παιδί είναι διαφορετικό και επομένως δεν υπάρχει ένα διατροφικό πλάνο που να ταιριάζει σε όλους.
Η διατροφή είναι ένα κομμάτι της συνολικής ανάπτυξης
Η σχέση ανάμεσα στη διατροφή, τη συγκέντρωση, τη μνήμη και τη μάθηση δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται με υπερβολές ή «μαγικές λύσεις».
Ο στόχος είναι πολύ πιο απλός: να δημιουργήσουμε καθημερινές συνήθειες που υποστηρίζουν την ανάπτυξη και την ευεξία του παιδιού.
Και όταν υπάρχουν δυσκολίες στη μάθηση ή στη συγκέντρωση, είναι σημαντικό να εξετάζουμε το παιδί συνολικά και να αναζητούμε τις πραγματικές του ανάγκες.
Η νέα στήλη Διατροφής του Storyline
Στο Storyline – Κέντρο Ειδικών Θεραπειών στην Πυλαία, πιστεύουμε ότι η υποστήριξη ενός παιδιού χρειάζεται να βλέπει το παιδί ολόκληρο.
Για τον λόγο αυτό, δημιουργούμε μια νέα στήλη στο blog μας αφιερωμένη στη διατροφή των παιδιών και των εφήβων, μέσα από τη συνεργασία μας με διατροφολόγο.
Στόχος είναι να δίνουμε στους γονείς αξιόπιστη και πρακτική ενημέρωση γύρω από θέματα όπως η παιδική διατροφή, οι διατροφικές συνήθειες, η σχέση διατροφής και μάθησης, τα σχολικά σνακ και οι ιδιαίτερες ανάγκες κάθε παιδιού.
Γιατί η σωστή φροντίδα ενός παιδιού δεν αφορά μόνο το σχολείο και τη μάθηση. Αφορά το σώμα, το μυαλό, το συναίσθημα και την καθημερινότητά του.
