«Είναι ακόμη μικρό για να καταλάβουμε αν έχει δυσλεξία;»
«Μήπως είναι νωρίς να ανησυχώ;»
«Να περιμένουμε ή να προχωρήσουμε σε αξιολόγηση;»
Αυτές είναι από τις πιο συχνές ερωτήσεις που κάνουν οι γονείς όταν παρατηρούν ότι το παιδί τους δυσκολεύεται με τη γλώσσα, τα γράμματα ή αργότερα με την ανάγνωση και τη γραφή.
Η δυσλεξία είναι μία από τις συχνότερες μαθησιακές δυσκολίες, όμως τα πρώτα σημάδια της δεν εμφανίζονται ξαφνικά όταν το παιδί ξεκινήσει το Δημοτικό. Αντίθετα, αρκετές ενδείξεις μπορούν να γίνουν αντιληπτές πολύ νωρίτερα, αρκεί να γνωρίζουμε τι πρέπει να παρατηρήσουμε.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να κάνουμε διάγνωση από την προσχολική ηλικία. Σημαίνει όμως ότι μπορούμε να αναγνωρίσουμε εγκαίρως δυσκολίες που αξίζει να αξιολογηθούν, ώστε το παιδί να λάβει την κατάλληλη υποστήριξη τη σωστή στιγμή.
Μπορεί η δυσλεξία να φανεί πριν το Δημοτικό;
Η δυσλεξία επηρεάζει κυρίως την ανάπτυξη της ανάγνωσης και της γραφής. Για τον λόγο αυτό, η επίσημη διάγνωση πραγματοποιείται συνήθως όταν το παιδί έχει ήδη ξεκινήσει τη συστηματική εκμάθηση αυτών των δεξιοτήτων.
Ωστόσο, αρκετά παιδιά παρουσιάζουν ήδη από την προσχολική ηλικία δυσκολίες που μπορεί να αποτελούν πρώιμες ενδείξεις αυξημένου κινδύνου για δυσλεξία.
Η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των δυσκολιών επιτρέπει τη σωστή παρακολούθηση και, όταν χρειάζεται, την έναρξη πρώιμης παρέμβασης, χωρίς να περιμένουμε να εγκατασταθούν οι δυσκολίες και να επηρεάσουν τη σχολική πορεία του παιδιού.
Ποια είναι τα πρώτα σημάδια στην προσχολική ηλικία (4–6 ετών);
Στην προσχολική ηλικία, τα σημάδια δεν σχετίζονται ακόμη με την ανάγνωση, αλλά με δεξιότητες που αποτελούν τη βάση για τη μελλοντική εκμάθησή της.
Ένα παιδί μπορεί να:
- δυσκολεύεται να θυμάται ποιηματάκια ή τραγούδια,
- μπερδεύει λέξεις που ακούγονται παρόμοιες,
- δυσκολεύεται να αναγνωρίσει ή να χωρίσει τις συλλαβές μιας λέξης,
- καθυστερεί να μάθει τα γράμματα του ονόματός του,
- δυσκολεύεται να βρει λέξεις που αρχίζουν από τον ίδιο ήχο.
Κανένα από αυτά τα χαρακτηριστικά, από μόνο του, δεν σημαίνει ότι ένα παιδί έχει δυσλεξία. Όταν όμως εμφανίζονται πολλά μαζί και επιμένουν με την πάροδο του χρόνου, καλό είναι να αξιολογηθούν από ειδικό.
Τι παρατηρούν συνήθως οι γονείς στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού;
Με την έναρξη της Α’ Δημοτικού, οι απαιτήσεις στην ανάγνωση και τη γραφή αυξάνονται και οι δυσκολίες γίνονται πιο εμφανείς.
Ένα παιδί με δυσλεξία μπορεί να:
- διαβάζει πολύ αργά σε σχέση με τους συνομηλίκους του,
- παραλείπει, αντικαθιστά ή αντιστρέφει γράμματα και συλλαβές,
- δυσκολεύεται να συνδέσει τους ήχους με τα αντίστοιχα γράμματα,
- κάνει επίμονα ορθογραφικά λάθη,
- αποφεύγει να διαβάσει δυνατά,
- κουράζεται ιδιαίτερα κατά τη μελέτη.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι κάθε παιδί αναπτύσσεται με τον δικό του ρυθμό. Όταν όμως οι δυσκολίες επιμένουν παρά την εξάσκηση και τη διδασκαλία, χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
«Να περιμένουμε λίγο ακόμη;»
Πολλοί γονείς ακούνε τη συμβουλή: «Δώστε του χρόνο, θα ωριμάσει».
Παρότι η ανάπτυξη κάθε παιδιού είναι μοναδική, η αναμονή χωρίς αξιολόγηση μπορεί να καθυστερήσει σημαντικά την παροχή της κατάλληλης υποστήριξης.
Η έγκαιρη αξιολόγηση δεν σημαίνει ότι «βάζουμε μια ταμπέλα» στο παιδί. Αντίθετα, μας βοηθά να κατανοήσουμε τις ανάγκες του και να οργανώσουμε μια παρέμβαση που θα ενισχύσει τις δεξιότητές του πριν οι δυσκολίες επηρεάσουν τη σχολική του πορεία και την αυτοπεποίθησή του.
Γιατί η πρώιμη παρέμβαση είναι τόσο σημαντική;
Όσο νωρίτερα εντοπιστούν οι δυσκολίες, τόσο περισσότερες δυνατότητες υπάρχουν για να ενισχυθούν οι δεξιότητες που σχετίζονται με τη γλώσσα, τη φωνολογική επίγνωση, την ανάγνωση και τη γραφή.
Η πρώιμη παρέμβαση μπορεί να συμβάλει:
- στη βελτίωση της σχολικής προσαρμογής,
- στην ανάπτυξη βασικών μαθησιακών δεξιοτήτων,
- στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης του παιδιού,
- στη μείωση του άγχους και της απογοήτευσης που συχνά συνοδεύουν τις μαθησιακές δυσκολίες.
Στόχος δεν είναι μόνο η καλύτερη σχολική επίδοση, αλλά και η ενίσχυση της ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης του παιδιού.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
Αν παρατηρείτε ότι το παιδί σας παρουσιάζει αρκετές από τις παραπάνω δυσκολίες, το σημαντικότερο είναι να μην πανικοβληθείτε αλλά και να μην αγνοήσετε τα σημάδια.
Η έγκαιρη συζήτηση με έναν ειδικό μπορεί να δώσει σαφείς απαντήσεις, να ξεκαθαρίσει αν πρόκειται για αναπτυξιακή δυσκολία ή για μια φυσιολογική διαφοροποίηση στην εξέλιξη του παιδιού και, εφόσον χρειάζεται, να οδηγήσει στην κατάλληλη παρέμβαση.
Η έγκαιρη υποστήριξη δεν αλλάζει μόνο τη σχολική πορεία του παιδιού· μπορεί να επηρεάσει θετικά και την αυτοεκτίμησή του, τη σχέση του με τη μάθηση και την καθημερινότητά του.
Πώς μπορεί να βοηθήσει το Storyline
Στο Storyline – Κέντρο Λογοθεραπείας και Ειδικής Αγωγής στην Πυλαία, γνωρίζουμε ότι η έγκαιρη αναγνώριση των δυσκολιών μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά στην πορεία ενός παιδιού.
Μέσα από ολοκληρωμένη αξιολόγηση και εξατομικευμένα προγράμματα παρέμβασης, υποστηρίζουμε παιδιά με δυσλεξία, μαθησιακές δυσκολίες και άλλες αναπτυξιακές δυσκολίες, βοηθώντας τα να αναπτύξουν τις δεξιότητες και την αυτοπεποίθησή τους.
Στόχος μας είναι να συνεργαζόμαστε στενά με την οικογένεια και το σχολείο, ώστε κάθε παιδί να λαμβάνει την υποστήριξη που πραγματικά χρειάζεται, την κατάλληλη στιγμή.
Η υποστήριξη παρέχεται δια ζώσης στην Πυλαία Θεσσαλονίκης, αλλά και online σε όλη την Ελλάδα.
